برنامه ریزی و مطالعه مؤثر و مفید

نحوه برنامه ریزی و مطالعه ی مؤثر و مفید

         برنامه ریزی فعالیتی است كه انسان قبل از آنكه بخواهد كاری را شروع نماید، بداند که  چه می خواهد بكند لذا برنامه ریزی صحیح و علمی باعث می شود كه انسان با تلاش كمتر مطلب بیشتری یاد بگیرد، زیاد خسته نشود و از درس خواندن لذت ببرد. بنابراین ابتدا باید اولویتهای زندگی را مشخص و وقت خود را تقسیم و براساس اهمیت اولویتهای زندگی این وقت را توزیع و مدیریت نماید. با این توصیف برنامه ریزی انسان را از بلاتكلیفی و سردرگمی كه زمینه ساز اضطراب و تشویش ناشی از عدم انجام وظایف است دور كرده و با انجام به موقع و موثر فعالیتهای روزانه عاملی مهم در تامین بهداشت روانی فرد می گردد.  

مهمترین عوامل یادگیری عبارتند از :

۱) داشتن هدف و انگیزه ( انتخاب درست هدف ، نیمی از موفقیت است.)

۲) توجه و دقت هم در زمان تدریس معلم و هم در هنگام مطالعه.

۳) فهمیدن و درك مطلب

۴) همت و پشتكار

5) شرکت فعال در مباحث و تمرینهای کلاسی .

6) امیدواری و مثبت اندیشی.

         ضمن آرزوی بهروزی به منظور استفاده بهینه از اوقات خود و موفقیت در تحصیل رعایت نكات زیر توصیه می شود.

۱) برنامه درسی خود را بر اساس برنامه هفتگی كلاس تنظیم نمائید.

۲) میزان ساعات مطالعه روزانه حداقل برابر ساعات آموزشی برنامه كلاسی باشد(3 تا ۵ ساعت مطالعه مفید در روز)

۳) برای فهم بهتر و یادگیری بیشتر سعی نمـائید روانخوانی خود را به گونه ای تقویت نمائید كه فهم جملات برای شما آسان گردد.

۴) هنگام مطالعه كاملا متمركز در كلمات و مفهوم جملات مورد مطالعه باشید.

۵) ساعات مطالعه موثر و مفید در طی شبانه روز برای افراد مختلف متفاوت و براساس تجربه شخصی مشخص می شود. برنامه درسی خود را براساس این شناخت از خود تهیه نمائید.

۶) مطالعه درسی خود را در سه بخش قبل از تدریس دبیر ، مرور اجمالی بعد از تدریس همان روز و مطالعه عمیق تنظیم نمائید، مطالعه عمیق را با توجه به برنامه درسی روز بعد انتخاب نمائید.

۷) ساعاتی از برنامه هفتگی را به عنوان وقت آزاد در برنامه درسی پیش بینی نمائید تا در صورت لزوم و یا به هنگام اعلان امتحان توسط دبیران محترم با كمبود وقت مواجه نگردید.

۸) به منظور یادآوری دروس گذشته ،ساعاتی از هفته (ترجیحا انتهای هفته ) به دوره كردن دروس گذشته بپردازید توصیه می شود ۲ تا ۳ درس را در هفته دوره نمائید تا در مدت یكماه كلیه دروس یكبار دوره شوند.

۹) سعی نمائید در محیط آرام و به دور از عوامل برهم زننده تمركز حواس مطالعه نمائید و حتی الامكان محل مطالعه ثابت باشد.

۱۰)برنامه درسی خود را با برنامه زندگی روزانه خانواده هماهنگ نمائید تا تداخلی پیش نیاید و ساعات نهار و شام به همراه و در كنار سایر اعضای خانواده باشد.

۱۱) دانش آموزان نوبت صبح یك ساعت استراحت پس از صرف نهار را حتما در برنامه روزانه خود مورد توجه قرار دهند.

۱۲) از تماشای تلویزیون و یا انجام بازیهای رایانه ای به عنوان وقت استراحت بین مطالعه دروس جدا پرهیز شود.

۱۳) برنامه غذائی خود را طوری تنظیم نمائید كه در ساعات مطالعه معده كاملا خالی و یا كاملا پر نباشد.

 ۱۴) فضای اتاق مطالعه خیلی گرم و یا خیلی سرد نباشد و از حالت دراز كش هنگام مطالعه جدا پرهیز نمائید.

۱۵) برای موفقیت بیشتر در یادگیری روشهای مطالعه و یادگیری را مورد توجه قرار دهید.

16) سعی کنید در تنظیم برنامه مطالعه با مشاور مدرسه مشورت کنید و هر دو هفته یکبار برای بررسی نقاط ضعف و قوت به مشاوره مراجعه نمایید.

17) برای اجرای منظم برنامه ی مطالعه و جلوگیری از  کنارگذاشتن برنامه از یکی از اعضای خانواده جهت یادآوری و نظارت کمک بگیرید.

۱8) به پیوست این توصیه ها نكات لازم جهت تقویت حافظه را نیز دریافت نمائید.

 

معرفی یک الگوی مؤثر برای مطاله ( روش پس ختام)

يکي از روش‌هاي موفق بهبود مطالعه و يادگيري روش اس‌کيو ۴آر(SQ4R ، از حروف اول کلمات زير تشکيل يافته است: review, recite, reflect, read, question, (scan) survey. در بعضي منابع ، در مرحلهٔ نخست اين روش به جاي survey (خواندن اجمالي) يا scan (ديد زدن)، preview (پيش‌خواني) را مورد استفاده قرار داده‌اند که در اين صورت علامت اختصاري آن مي‌شود PQ4R (پي‌کيو ۴آر)).يا روش پس ختام است . اس‌کيو ۴آر از حروف اول شش مرحلهٔ آن تشکيل يافته است:    

پيش‌خواني ، سؤال کردن ، خواندن ، تفکر ، از حفظ گفتن ، مرور کردن

پيش‌خواني

اگر مي‌خواهيد مطالب کتابي را ياد بگيريد، نخست تمام آن کتاب را يک بار از رو بخوانيد تا يک برداشت کلي از موضوع‌ها و قسمت‌هاي مهم آن کسب نمائيد. اين خواندن اجمالي يا پيش‌خواني مي‌تواند شما را در يک سازمان‌دهي به مطالب، مثلاً ايجاد نوعي ساخت سلسله مراتبي براي آنها، کمک نمايد. مطالبي که لازم است در پيش‌خواني فصل‌هاي يک کتاب مورد توجه قرار گيرند عبارتند از مقدمه يا توضيحات مقدماتي، هدف‌ها، تيترهاي اصلي و فرعي، خلاصه، و جملات مقدماتي يا جملات موضوعي پاراگراف‌ها.  در رابطه با اثربخشي پيش‌خواني گفته شده است همه اقدامات فوق به فعال شدن طرحواره‌هاي يادگيرنده کمک مي‌کنند. بنابراين، يادگيرنده خواهد توانست متن فصل موردنظر را که بعد از پيش‌خواني به‌طور کامل مطالعه مي‌کند تفسير نمايد و به ‌ياد بسپارد . 

سؤال کردن

براي هر قسمتي يا فصلي از يک کتاب که مي‌خوانيد در رابطه با هدفي که از مطالعه داريد سؤال‌هائي را طرح نمائيد. يکي از راه‌هاي انجام اين کار اين است که عناوين را به سؤال تبديل کنيد. مثلاً در رابطه با فصل موجود مي‌توان پرسيد که روش پس‌ختام چيست؟ يا چگونه مي‌توان فصلي از يک کتاب را پيش‌خواني کرد؟ سؤال‌هاي خود را با کلمات چگونه، چه ‌کسي، چرا، چه ‌چيزي بسازيد.   

خواندن

در اين مرحله، مطلب يا موضوع را بخوانيد، به هنگام مطالعه سعي کنيد سؤال‌هائي را که مطرح کرده‌ايد جواب دهيد. توجه خود را به انديشه‌هاي اصلي، جزئيات مؤيد انديشه‌هاي اصلي، ساير اطلاعاتي که به هدف‌هاي خواندن شما مربوط‌ هستند معطوف سازيد. در صورت لزوم، سرعت خواندن خود را متناسب با سهولت و پيچيدگي متن تغيير دهيد.        

تفکر

سعي کنيد با تفکر دربارهٔ مطالبي که مي‌خوانيد آنها را بفهميد و به آنها معني بدهيد. براي اين منظور مي‌توانيد کارهاي زير را انجام دهيد:   

- آنچه را که مي‌خوانيد با مطالبي که از قبل ياد گرفته‌ايد ربط دهيد.        

- نکات فرعي را به مطالب اصلي پيوند دهيد.

- بکوشيد تا تناقضات موجود را حل نمائيد.    

- با استفاده از اطلاعاتي که مي‌خوانيد مسائل طرح شده را جواب دهيد.           

مهم‌ترين اصل زيربناي تفکر در جريان مطالعه بسط معنائي است. يکي از راهبرهاي مهم به ‌يادسپاري بسط و گسترش مطالب است. ما به ‌کمک بسط معنائي به‌ مطالبي که مي‌خوانيم شاخ و برگ مي‌دهيم و بدين وسيله آنها را معني‌دار مي‌سازيم و لذا بهتر به‌ خاطر مي‌سپاريم.       

از حفظ گفتن

پس از خواندن هر قسمت، سعي کنيد مطالب مهم آن را به ‌ياد آوريد و براي خود بازگو کنيد. ضمن اين کار به سؤال‌هائي که طرح کرده‌ايد پاسخ دهيد. از حفظ گفتن به شما کمک مي‌کند تا بر درک خود نظارت کنيد و از اين طريق به شما معلوم مي‌گردد که چه قسمت‌هائي را خوب ياد نگرفته‌ايد و بايد آنها را از نو بخوانيد.    

مرور کردن

وقتي که خواندن تمام کتاب يا کل مطلب را به‌پايان رسانديد، آن را مرور يا بازبيني کنيد. بهترين راه مرور کردن اين است که بکوشيد تا، بدون مراجعه به‌ متن، سؤال‌هاي مهم را جواب دهيد. قسمت‌هائي را که نتوانستيد به سؤال‌هاي آنها جواب دهيد دوباره بخوانيد. دوباره خواندن نوعي مرور کردن است. اما اين کار براي همهٔ کتاب ضروري نيست، سعي در جواب دادن به سؤال‌هاي اساسي بهترين راه مرور کردن است. راهبردِ از حفظ گفتن را براي فصل‌هاي کتاب و راهبردِ مرور کردن را براي کل کتاب به‌کار بنديد.

در پایان با آرزوی موفقیت شما عزیزان ، بدانید وآگاه باشید كه خواستن ، توانستن است اما نه هر خواستنی . تنها خواستنی که با اقدام عملی همراه باشد به توانستن می انجامد.

نویسنده : مصطفی براتی مشاور مجتمع فجر استانبول با ترکیب مطالب از کتب روانشناسی آموزش و یادگیری

 

آخرین اخبار:
پیوند های مفید:
تماس با ما:

مجتمع آموزشی فجر ایرانیان استانبول
02125166416,02125178225
خیابان دیوان یولو (سلطان احمد)، فرعی عمران اوکتم (عدلیه سرای) ، کوچه ترزی حانه ، پلاک 7
کلیه حقوق مادی و معنوی این وب سایت متعلق به شرکت سیستم های اندیشه فراگیر می باشد.
برای استفاده بهینه از این وب سایت از مرورگرهای مدرن مانند IE 9+ ، FireFox یا Google Chrome استفاده نمایید.